De twee kanten die het Camonicadal van zichzelf aan de toerist laat zien maken het misschien wel enig in zijn soort. In het ene seizoen is het dal wit bekleed met sneeuw en in het andere is er het groen van de bossen en de zonnige valleien. De toerist geniet in beide gevallen van de uitstekende faciliteiten van de toeristenverblijven. Iedere bocht, iedere hoek bieden een voortdurend wisselend en indrukwekkend uitzicht.
Van de technische zware pistes van Tonale Presena, met alternatieven voor de minder bedreven skiërs, tot de ontspanningsmogelijkheden van Pontedilegno, een van de langst bestaande skioorden in Italië. De toerist kan in de winter zijn eigen vakantie samenstellen uit het scala aan mogelijkheden: de sledehondensport voor liefhebbers van natuuravonturen, of de duizelingwekkende snelheid van de stuivende motorscooters. Ook liefhebbers van een traditionele wintersport worden niet teleurgesteld, er zijn talloze langlaufpistes en ontspannende tochten op sneeuwschoenen over de routes die slingeren door de duizenden jaren oude onaangetaste bossen.
Het groene "lentekleed" in het Camonicadal accentueert de schoonheid van het Nationale Stelviopark en het Regionale Adamello-Brentapark, waar, vanuit de hoogte in een kraakheldere lucht, de koninklijke adelaar over alle andere dieren heerst. Van reeën tot herten en steenbokken, die de hoogste toppen bevolken, terwijl vossen, dassen, marmotten en talrijke andere dieren uit de ondergroei als kwajongens "verstoppertje spelen" met de toeristen.
Ook in de zomer kan de toerist op een met respect voor de natuur georganiseerde wijze genieten van de ruige schoonheid van het Camonicadal en van de toeristische infrastructuur. Alle parken kunnen bezocht worden en zijn voorzien van de nodige gemakken. De pistes waar in de winter gelanglauft wordt, worden in de zomer routes waar men lange wandelingen kan maken in de stilte en omringd door de kleuren van de natuur of voor meer of minder zware wandelingen, naar voorkeur van de toerist. Van Conca di Montozzo, met overblijfselen van nederzettingen uit de tweede wereldoorlog, tot de hoogvlakte van Ercavallo-Case di Viso, die met meer dan 1.000 kilometer aan wandelroutes een verscheidenheid biedt aan wandelingen van een onvergetelijke schoonheid.
Het Camonicadal biedt ook voor degenen voor wie natuur en sport niet voldoende zijn nog voldoende alternatieven; geschiedenis en kunst kenmerken de vallei al eeuwenlang en maken het tot schatkist van vaak hier en daar verspreide kunstwerken, die bijna toevallig een eenheid vormen met de omringende natuur. Natuurlijk moeten we ook de prachtige rotstekeningen noemen die de UNESCO ter bescherming onder haar hoede heeft genomen door ze te erkennen als Werelderfgoed. Enkele kilometers daarvandaan, in Cividate Camuno, het antieke Civita Camunorum, niet erg bekend bij het grote publiek, bevindt zich een van de drie enige beelden van Minerva ter wereld. Dit alles in de betoverende atmosfeer van het Romaanse amfitheater, waar we tevens een voor het publiek opengestelde archeologische site vinden.
In de via Crucis te Cerveno staan in hun prachtige eenvoud 200 beelden op ware grootte achter elkaar opgesteld. Onderweg van Pisogne naar Breno, tot Bienno langs de Via del Romanino, bevindt zich aan het einde van de route, die bezaaid is met middeleeuwse gehuchten en Romaanse parochiën, de parochie van Esine, een lust voor het oog, met fantastische fresco’s van G. Pietro da Cemmo.
Wanneer de intellectuele honger verzadigd is, moeten we ook denken aan wie houdt van goed en lekker eten. Het Camonicadal stelt ook hierin de toeristen niet teleur, bijna overal vinden we met gemak de "casoncelli", kleine berghutten waar nog op traditionele wijze voedingsmiddelen als kaas, boter en vleeswaren van verfijnde kwaliteit bereid worden.
DE VALCAMONICA
De Val Camonica bevindt zich in het noordwestelijk deel van Brescia. Beginnend bij Pisogne, aan de noordkant van het Iseomeer, strekt dit dal zich uit over 80 km , tot aan de Tonalepas, die de scheiding vormt met de Val di Sole in Trento en omvat circa 40 gemeenten. De rivier Oglio doorklieft de Val Camonica en in het dal bevinden zich twee natuurparken, Adamello-Brenta en Stelvio.
Duizenden jaren voor de geboorte van Christus bewoonden de Camuni het gebied. Zij brachten kunst tot stand op de rotsen en men kan daar, midden in de natuur, 8 millennia geschiedenis van deze voorhistorische stam doorlopen. De Val Camonica is de bakermat van hout- en ijzerkunst. In Bienno wordt ijzer nog bewerkt met wateraangedreven hamers. Voorts vinden we in het dal architectonische overblijfselen van kastelen, rotsen, torens, burchten en nog veel meer.
Velen hiervan zijn belangrijke centra die getuigen van het verstrijken van de tijd en de symbolen bewaren van de beschavingen die er woonden.
Breno wordt beschouwd als het eerste stedelijke centrum in het dal en bevindt zich in het natuurpark Adamello-Brenta, aan de voet van de rotsen onder het middeleeuwse kasteel. In de stad vinden we mooie gebouwen, de 14e eeuwse kerk Sant'Antonio, met een 15e eeuwse poort en fresco's van Romanino, middeleeuwse torens en een klein museum in het gemeentehuis met annex bibliotheek.
Nadro is tegenwoordig beroemd om het park met voorhistorische rotstekeningen. Het is een typisch bergdorp dat is gebouwd om de afgebroken toren van een antiek kasteel.
Op de rechterhelling is de burcht van Cervino zichtbaar, beroemd om de Santa Crus, 14 kapellen met 198 beelden van hout en gips op ware grootte, bijna allemaal werken van Beniamino Simoni, die de belangrijkste scènes uit de lijdensgeschiedenis van Christus uitbeelden.
In het dal, in het Capo di Pontegebied, bevindt zich een enorm open museum, waarin men aan de hand van de rotstekeningen het dagelijks leven van de neolithische tijd tot de Romeinse tijd kan doorlopen. Op deze rotsen hebben de bewoners duizenden tekeningen gemaakt waarin tradities, landbouwwerkzaamheden als het zaaien en het ploegen, grazen en begrafenisplechtigheden herkenbaar zijn.
Naast dit kunsterfgoed beschikt Capo di Ponte ook over een religieus erfgoed om trots op te zijn. De San Salvatorekerk en de op een rots boven de Ogliorivier gebouwde parochiekerk San Siro maken hier deel van uit. Beide kerken stammen uit de XIe eeuw.
Alvorens aan te komen in Edolo, een belangrijke vakantieplaats, is er een afslag naar rechts naar de nieuwe ondergrondse waterkrachtcentrale van het Italiaanse elektriciteitsbedrijf Enel. De in het rotsgesteente uitgehouwen turbinezaal alleen al is even groot als het hele Centraal Station van Milaan. Edolo bevindt zich in een kom waar de Valcamonica en de Val Corteno samenkomen.
De twee belangrijkste kerken: het heilige gebouw van de patroonheilige van Edolo, Johannes de Doper, met fresco's van Paolo van Cailina il Giovane, zoals de Kruisiging, de Doping van Jezus en de Onthoofding en de Geschiedenissen van de Doper. De andere, in het dorp overheersende, kerk is de parochiekerk van Santa Maria Nascente, met houten werken van Ramus en fresco's van Paolo da Cailina il Giovane.
Wie zich wil ontspannen kan kiezen tussen wandelingen en excursies in de natuur en bezoeken aan de termen van Valcamonica. Boario Terme is het bekendste centrum en beschikt over vier alkalische zwavelbronnen voor inhalaties, baden en lever- en nierkuren. Niet ver daarvandaan bevindt zich ook Angolo Terme, een dorp dat sinds de Romeinse tijd beroemd is als centrum voor de bewerking van ijzer afkomstig uit de berghellingen van de berg Pora in de Val di Scalve.
Voor liefhebbers van goede smaak en culinaire specialiteiten biedt de Valcamonica vele soorten kaas (de Formagelle van Borno, verse en belegen kaas uit Corteo en tonaline uit Ponte di Legno), gevulde ravioli, ofwel "casonsei", vleeswaren als strinù en worstjes van castrato.